نقش زنان در دنیای امروز بسیار پررنگ شده است است از سیاست داخلی گرفته تا سیاست خارجی کشورها، زنان به صورت جدی و قدرتمند ظاهر شدهاند. در کشور عزیزمان ایران نیز ه
اشرف بروجردی: متاسفم، بعد از ۴۰سال دو سفیر زن داریم
عبارات مهم : سیاست
نقش زنان در دنیای امروز بسیار پررنگ شده است است از سیاست داخلی گرفته تا سیاست خارجی کشورها، زنان به صورت جدی و قدرتمند ظاهر شدهاند. در کشور عزیزمان ایران نیز هستند زنانی که با وجود تمام موانعی که بر سر راه آنها وجود داشته هست، توانستهاند نقش مادر و همسر در خانواده تا فعالیت در عرصه مدیریتی و از همه مهم تر در عرصه سیاست را به خوبی ایفا کنند.
متاسفم، بعد از ۴۰سال دو سفیر زن داریم / اشرف بروجردی
زنانی که دوشادوش مردان در جنگ ناعادلانه ۸ ساله برابر دشمن های ایستادگی کردند ولی بعد از جنگ، جایگاه زنان در جامعه اسلامی به خوبی تعریف نشد و با وجود پیشرفتهایی که زنان توانمند، دانشمند و همچنین ورزشکار داشتهاند و در اکثر مواقع باعث حیرت مردم کشور عزیزمان ایران و همچنین دنیا شدهاند، نتوانستهاند به جایگاه مناسب خود دست پیدا کنند. این باور جامعه است که باید عوض کردن کند و صرفنظر از مردبودن یا زن بودن مدیران جامعه، به عملکرد مثبت آنها جهت شکوفایی زیاد جامعه و کشور در عرصه داخلی و جهانی توجه کنند.
در این ارتباط «آرمان» با اشرف بروجردی مدیر شرکت اسناد و کتابخانه ملی کشور عزیزمان ایران و فعال سیاسی اصلاح طلب به گفت وگو پرداخته که میخوانید.
نقش زنان در دنیای امروز بسیار پررنگ شده است است از سیاست داخلی گرفته تا سیاست خارجی کشورها، زنان به صورت جدی و قدرتمند ظاهر شدهاند. در کشور عزیزمان ایران نیز ه
به طور کلی به نقش زنان در جمهوری اسلامی بپردازید؟
مهم ترین نقش زنان در انقلاب به خاص جنگ بوده هست. هیچ کس نمیتواند منکر این عنوان باشد. در آن وقت به امام(ره) گفته شد که به زنان بفرمایید که به خیابان ها نیایند ولی این عنوان مورد مخالفت امام قرار گرفت. حضور زنان بااهمیت ترین عامل پیروزی انقلاب هست. حضور زنان در جنگ بر کسی پوشیده نیست. زنان توانستند جنگ را به صورت آبرومندانه جمع کنند. ولی زمانی که جنگ تمام شد بحث نقش زنان در جامعه و در جمهوری اسلامی به عنوان یک ساختار نظام اسلامی که خود را به دنیا معرفی میکند به حاشیه رفت. به اینگونه که آیا قادر است به همه نیازهای امروز بشر پاسخ مناسب دهد. قاعدتا این مساله مطرح شد که جایگاه زنان چگونه هست. دنیا از جمهوری اسلامی میپرسد. با اتمام جنگ، تمام مدیریت ها و همه منابع در اختیار مردان قرار داده شد و زنان نتوانستند جایگاهی داشته باشند. طبیعی بود زمانی که این بحث مطرح شد و آرام آرام، زمزمه این مباحث در جامعه بلند شد مبنی بر اینکه نقش زنان و جایگاه آنان در جمهوری اسلامی کجاست.
جمهوری اسلامی که مدعی است می تواند پاسخ نیازهای بشر را دهد، چگونه میتواند جهت زنان نقش تعیین کند ولی پاسخ قانع کننده ای داده نشد که دنیا را متقاعد کند که هنگامی که زن مسلمان میخواهد نقشهای گوناگون را برعهده گیرد چگونه باید حضور داشته باشد. رویکرد جمهوری اسلامی به خاص کسانی که در مناصب تصمیمگیری قرار داشتند، رویکردشان اینگونه نبود که زن بتواند به طور همزمان هم در عرصه سیاست و هم در عرصه اجتماع و هم در خانواده ایفای نقش کند به خاص اینکه مسلمان هم باشد. زمانی که بحث از حضور زنان در وقت حضور امام در پاریس مطرح میشد، امام با حضور زنان در عرصههای گوناگون مخالفتی نداشتند ولی زمانی که قرار بود این جامعه، شکل یک ساختار را به خود بگیرد، در اینجا بحث بسیار کمرنگ بود. لذا در چنین وضعیتی، مراجعه به باورهای حاکمیت جهت زنانی که در این حاکمیت زندگی میکردند، مهم بود. این مساله به علما، مراجع، صاحبنظران و مدیران ارشد نظام ارجاع شد. مدیران ارشد نظام، مرجع آنها علما بود و به آنها اقتدا میکردند. در آن سال ها علمای جامعه هم به صراحت تبیین نمیکردند که در واقع رویکرد به مباحث دینی و اسلامی چیست بلکه زیاد مباحث سنتها را مطرح میکردند.
سنتهای جامعه دال بر این بود که زن نباید در عرصه اجتماع یا سیاست حضور داشته باشد تا آنجایی که می گفتند اگر بر قوم یا ملتی، زنان حاکم باشد، این ملت و قوم، روی رستگاری را نخواهد دید که البته این موارد، هیچکدام، مبنای صریح آیات و روایات را با خود نداشت بلکه یک سنت بود. در سال 62، زمانی که کشور عزیزمان ایران در حال جنگ بود، نخستین تشکل زنان تحت عنوان زنان انقلاب اسلامی شکل گرفت که مدیریت این مجموعه را زن طالقانی برعهده داشت. عدهای از خانمها بودند که در کلاس درس آیتا… امامی کاشانی تحت عنوان نظر قرآن نسبت به زن، در مدرسه شهید مطهری در سال 63-62 حضور پیدا میکردند. ایشان بحث را به صورت گسترده مطرح میکردند از جمله اشتغال زنان، بحث تصمیمگیری و ولایت بر خود در زمینه اداره جامعه یا مجموعه در این کلاس مطرح میشد.
متاسفم، بعد از ۴۰سال دو سفیر زن داریم / اشرف بروجردی
محوریت حضور زنان بر عهده چه شخصیتهایی بود؟
محوریت خانمها با زن دباغ، زن دستغیب و زن رجائی بود. در این جمع خانمها از جمله بنده، زن فیاضبخش، زن میرهادی، زن رفیقدوست خواهر آقای رفیقدوست، زن رهنورد و غیره حضور داشتند. تقریبا جمعی 10 نفره بود که در کلاس درس آقای کاشانی حضور پیدا میکردند. زن رهنورد به عنوان محقق قرآنی بودند و در این کلاسهای درس، حضور کمتری داشتند. به هرحال نگاه بعضی مردها علما اینگونه بود که زن میتواند در همه جا حضور داشته باشد تا اینکه به این مساله رسیدیم که حاکمیت چه رویکردی را باید جهت حضور زنان در جامعه ارائه دهد. مصادیق این پرسشها در خانواده مطرح میشد جهت مثال مصادیقی در حوزه پزشکی مبنی بر طبابت زن جهت زن، معلم زن، پرستاری و غیره مطرح شد. بنابراین مسائلی فراتر از این مباحث وجود نداشت. گفته شد که مخالفت دینی جهت فعالیت یک زن تاجر وجود ندارد و به طو مثال به ثروت حضرت خدیجه و سپردن تجارت حضرت محمد(ص) اشاره میکردند که حضرت خدیجه، خود به تجارت نمیپرداخت.
نقش زنان در دنیای امروز بسیار پررنگ شده است است از سیاست داخلی گرفته تا سیاست خارجی کشورها، زنان به صورت جدی و قدرتمند ظاهر شدهاند. در کشور عزیزمان ایران نیز ه
آیا منشور یا امر مدونی جهت حضور زنان در جامعه اسلامی تدوین شده است است؟
برای حضور زنان در جامعه به خاص جمهوری اسلامی منشور، چارچوب، استراتژی یا امر مدونی وجود نداشت. هرگز به این پرسشها نرسیدیم حتی امروز، زنها در جمهوری اسلامی دارای یک استراتژی مشخصی نیستند یعنی زیاد تابع سلیقه هستند که این سلیقه یا تابع علما است یا سلیقه مدیران یا حتی سلیقه خود زنان هست. بسیاری از زنان، صرف خانهداری را به عنوان جهاد بزرگی میدانستند. هنوز هم یک استراتژی معین جهت ایفای نقش زن در جامعه اسلامی نداریم.
پاسخ جمهوری اسلامی به کشورهای دیگر در زمینه نقش زن در جمهوری اسلامی چه بود؟
متاسفم، بعد از ۴۰سال دو سفیر زن داریم / اشرف بروجردی
طبیعی بود که در ادوار مختلف، هرچه وقت جلوتر میرفت، مطالبات زنان زیاد کردن پیدا میکرد و مراودات زنان با زنان در دنیا گسترش پیدا میکرد. زنان کشورهای دیگر پرسش میکردند که زن در جمهوری اسلامی چه نقشی دارد؟ زن جمهوری اسلامی را مترادف زن در عربستان سعودی یا افغانستان میدانستند. حضور زن ایرانی در میادین علمی، ورزشی یا مدیریتی و حتی سیاست، به ذهن آنها خطور نمیکرد. به طوری که هنگامی که در مجامع بینالمللی در سال 1985 در اجلاس بینالمللی زن در پکن، به عنوان نماینده جمهوری اسلامی حضور پیدا کردیم، نتوانستیم جواب قانع کنندهای به سوالکنندگان بدهیم و زیاد پاسخها جنبه شعاری داشت.
بنابراین پاسخهای ارائه شده است جهت آنها قانعکننده نبود. در نهایت جهت آنها واقعا پرسش بود یا درصدد معطوف کردن ذهن ما به این مساله بودند که نمیتوانیم پاسخ قانعکننده در برابر آنها داشته باشیم. به خاص دربحث دیه یا ارث و غیره تلاش میکردیم که پاسخ قانعکننده بدهیم. این مراودات بینالمللی تا حدی گسترده شد که امروز در قالب اینترنت و گسترش ارتباطات کشیده شد که حتی اگر در مجامع بینالمللی هم حضور نداشته باشیم از ما پرسش میکنند. بنابراین باید جوابی جهت آنها داده شود.
در دوران مرحوم آیت ا…هاشمی، نقش و حضور زنان چگونه بوده است؟
در دوره آیت ا… هاشمی، نخستین جرقههای حضور زنان در جامعه زده شد یعنی با تلاشی که فائزه و فاطمه هاشمی به خاص فاطمه هاشمی انجام دادند که بعدها نیز فائزه هاشمی، روزنامه زن را راهاندازی کرد. روزنامه زن در دوره مرحوم هاشمی در روشن شدن اذهان بسیار تاثیرگذار بود. در آن دوره، زن به عنوان مشاور در تمام عرصهها مطرح شد نه اینکه به عنوان تصمیمگیر مطرح باشد. زن حبیبی که مشاور مرحوم هاشمی در حوزه زنان بود در هیات دولت شرکت نمیکرد و اجازه نداشت شرکت کند. بعد از آخر دوره ریاست جمهوری مرحوم هاشمی، به تدریج این مباحث به صورت جدیتری مطرح شد.
اولین بحثهای جدی در مورد نقش زن در جامعه ایرانی-اسلامی در دوره اصلاحات بود، نقش مدیر دولت اصلاحات دراین زمینه چگونه بود؟
در دوره اصلاحات، نخستین بحثهای جدی مطرح شد مبنی بر اینکه زنها میتوانند و باید در جامعه حضور و نقشآفرینی داشته باشند تا جایی که عنوان کلی حضور زن در مناصب قدرت نه تنها یک ضرورت است بلکه یک امر تکلیفی است یعنی امری است که باید به آن پرداخته شود. در دوران اصلاحات این عنوان پررنگتر شد و دستورالعملی جهت آن در نظر گرفته شد. مدیر دولت اصلاحات تعدادی را به عنوان مدیر گزینش کردند. نخستین بار مدیر کل حوزه زنان در دوره وزارت عبدا… نوری بودم که در دوره آقای موسوی لاری هم ادامه پیدا کرد و در نهایت سمت بنده، معاونت وزیر بود.
نقش و حضور زنان در دوران احمدی نژاد چگونه بوده است؟
در دوره احمدی نژاد هم این مباحث مطرح بود. منتهی در کنار آن باید اذعان کرد زنانی در مجالس هفتم و هشتم حضور داشتند، مباحثی را مطرح میکردند که مطلوب زنان فعال اجتماعی به خاص در زمینه مسائلی از جمله تعدد زوجات، صیغه، خانهداری صرف جهت زن و… نبود. در آن دوره رویکرد سنتی منهای دین غالب شده است بود. این درحالی است که دین اسلام چنین مسائلی را تاکید نمیکند.
نقطه ضعف مهم این دوره در حوزه زنان را چه می دانید؟
اگر بخواهیم به عنوان تحلیلگر این دوره باشیم، در دوره احمدی نژاد، وزیر زن داشتیم ولی هیچ چیز مبنای پایدار نداشت و همه چیز بر جنبه مطالبات عمومی، شعار و سخنان به اصطلاح دهن پرکن مطرح میشد. هنگامی که همین وزیر زن با یک مصوبه مقابله کرد، بلافاصله برکنار شد. اگر مبنایی بود پایدار میشد و به عنوان یک اصل و قاعده ماندگار می شد.
در مورد رفتن زنان به ورزشگاه که در دوره احمدینژاد مطرح شد، چه نظری دارید؟
در مورد رفتن زنان به ورزشگاه که در دوره احمدی نژاد سروصدای زیادی شد و در نهایت نیز با مخالفت علما مواجه شد، به نوعی گردن دیگران انداختن، به عنوان یک شوآف بود تا اینکه بر اساس اصل واقعیت مطرح شود.
به طور کلی نقش زنان در دولت آقای روحانی را چگونه ارزیابی میکنید؟ دلایل حضور کمرنگ زنان در کابینه روحانی را چه چیزهایی میدانید؟
در دوران روحانی بحث نقش و حضور زنان در عرصههای متفاوت جامعه به علت گسترش ارتباطات بینالمللی به خاص از طریق رسانههای جمعی به صورت جدی مطرح شد. هنوز هم نقش و حضور زنان در مجامع بینالمللی به نمایندگی از جمهوری اسلامی بسیار ضعیف هست. جای بسیاری جهت کار کردن در این حوزه وجود دارد.
شاید بتوان گفت ورزش بااهمیت ترین جایی است که زن جمهوری اسلامی توانسته است که خوب بدرخشد ولی در عرصه سیاست، اقتصاد و تجارت و غیره نیست. در مجامع علمی تا حدودی حضور زن ایرانی تا حدودی خوب هست. در زمینه علمی، زنان دانشمندی مثل مریم میرزاخانی درخشیدند. همچنین در حوزه حقوقی و غیره، زنانی بودند که خود را مطرح کنند ولی در عرصه سیاست هنوز کار زیادی وجود دارد تا بتوانیم به جایگاه مناسب برسیم. نقش زنان به عنوان رایزن فرهنگی، سفیر تا حدودی جایگاه خوبی هست. در مورد حضور زنان به 30 درصد سهم زنان تاکنون قانع شدیم. این 30 درصد نیز به طور کامل تحقق نیافته هست. بعد از 39 سال، تنها دو سفیر زن داریم. در دوره آقای روحانی، تا اندازهای دلگرمی به حضور سیاسی زنان زیاد کردن پیدا کرد ولی کافی نیست. باید تلاش بیشتری چه از جانب زنان و چه در قالب تشکلهای سیاسی و اجتماعی، راه اندازی احزاب فعال، این موارد میتواند ایفای نقش تازه را جهت زنان تعریف کند.
فیلترهایی جهت مدیر جمهور شدن وجود دارد که زنان توانمند جامعه ایرانی تاکنون نتوانسته اند از این فیلترها عبور کنند. از طرفی حضور ضعیف زن مطرح میشود و از طرف دیگر این فیلترها نیز وجود دارد. تا زمانی که این فیلترها وجود دارد بسیاری از زنان توانمند جامعه نمی توانند نقش ایفا کنند؟ نظر شما چیست؟
پوشش نمیتواند مانع باشد. لزومی ندارد که حتما پوشش چادر باشد. یک زن موقر دارای پوشش مناسب، منعی جهت حضور ندارد. پایه این فیلترها در دین است یعنی به نوعی به نام دین در حال مطرح شدن است که دین اجازه نمی دهد که زن ها وارد عرصه های سیاسی و اجتماعی شوند. طبیعی است هنگامی که که این فیلترها وجود داشته باشد که وجود دارد، باید تقابلی با آن صورت گیرد. روحیه مدیر جمهور تقابل نیست.
روحیه وی به گونهای است که درصدد شکستن حریمها و سدها نیست و به عنوان یک روحانی نمی خواهد علیه دیدگاههایی که از روحانیت و مرجعیت صادر میشود، تقابلی صورت گیرد. لذا این مسائل، فرهنگ جامعه را شکل میدهند و باید کارهای فرهنگی را در چارچوب کار قرار دهیم ضمن اینکه زن ها نیز باید یکسری اصول و چارچوبی که جامعه اسلامی به نام آن حکمرانی میکند را رعایت کنند. جامعه اسلامی نمادهایی دارد. متاسفانه نماد دینداری در وجود زن هست. به زنها حساس هستند. ولی اینگونه حساسیتها میتواند به پوشش و صورت زن نباشد چون نماد اسلام، این ظواهر نیست یعنی اگر به تاریخ صدراسلام بازگردیم. جهت مثال داستان های بزرگان را بخوانیم از جمله اینکه جابربن عبدا… انصاری به پیامبر گفت که دیدم صورت حضرت زهرا زرد است از نخوردن غذای متوالی که از آیه سوره انسان استخراج میشود. سه روز حضرت علی و حضرت فاطمه و فرزندانشان غذا نخورده بودند روزه بودند و هر روز غذای خود را به اسیر، فقیر، مسکین و یتیم می بخشیدند. بعد مشخص میشود که صورت حضرت زهرا آشکار بوده است که وی صورت را دیده است.
بنابراین فیلترهایی که در جامعه اسلامی وجود دارد، نماد و مبنای آن دین نیست بلکه این فیلترها، سلیقه و فرهنگ جامعه هست. از دیرباز زنان حضور داشتند و در ادوار گوناگون زن ها در جامعه و روستاها، هم لباس و هم پوشش آنها متفاوت هست. بنابراین کسی ایراد نمیگیرد که این زنان بی دین هستند یا از دین خارج هستند. بعد روشن است که بعضی ایراد گرفتنها، جنبه فرهنگی و سنتی دارد تا جنبه واقعیت. یکی از چارچوب های جامعه اسلامی این است که زنان آن محجبه باشند. بنابراین این مبنا تا چه اندازه با مبانی دینی مطابقت دارد مورد بحث هست. سختگیری هایی که باید انجام شود این است که دروغ نگوییم، تهمت نزنیم، کرامت انسان را زیرسوال نبریم، غیبت نکنیم و دوستدار جامعه و انسان ها باشیم، این موارد، مبنای دینداری هست. سنتها توانسته اند حرف اول را در جامعه بزنند.
بحث سهمیه جنسیتی را در مجلس مطرح کردید. به طور کلی این بحث در مورد چه مسائلی بود؟
در این مورد به خاص در جمع زنان اصلاح طلب که یک تشکل سیاسی است و در جمعیت زنان انقلاب اسلامی و همچنین در تمام تشکلهای شکل گرفته در این سال ها، بحثهای زیادی صورت گرفت. بحث سهمیهبندی مطرح شد. شایستهسالاری اصل است ولی این یک نوع مسابقه مورد نیاز جهت تواناییهای کافی جهت عبور از فیلترها هست. بنابراین تا سهمیه نباشد این روال نخواهد شد. فردی که دست و پایش بسته باشد یقینا در مسابقه برنده نخواهد شد. به همین علت اگر بخواهیم رویکرد جامعه را به سمت فرهنگی ببریم که جهت آن تفاوتی ندارد که مدیر آن زن باشد یا مرد، همچنین در جامعه زن حضور داشته باشد یا مرد، لازمهاش این است که سهمیه بندی کنیم و این سهمیه بندی جنسیتی از این نقطه شروع شد. بحثهای بسیاری صورت گرفت از سهم 50 درصدی شروع شد و به سهم 30 درصد رسید. این سهم 30 درصد رشد پیدا کرد و در همه عرصهها به عنوان سهم متناسب با ضرورت اجتماع مطرح شد.
چرا به سهم 30 درصد رسید؟
برای اینکه بسیاری از زن ها علاقه به کارکردن ندارند و بسیاری ترجیح میدهند که کار نکنند یا مدیر نباشند. کمااینکه همه مردان جامعه مدیر نیستند. بنابراین این 30 درصد یک مبنای معقولی است تا بتوانیم فرهنگ جامعه را عوض کردن دهیم و تا حدودی این مساله جا افتاده هست. امروز بحث 30 درصد یک بحث معقول هم زنان و هم مردان و هم مدیران و سیاستمداران جامعه شده است است و کسی به این سهم اعتراضی وارد نمی کند.
واژه های کلیدی: سیاست | اسلامی | فائزه هاشمی | جامعه اسلامی | ریاست جمهوری | مدیران جامعه | انقلاب اسلامی | اخبار سیاسی و اجتماعی
